Nếu bạn từng ghé thăm một phòng trưng bày nghệ thuật hoặc xem các tác phẩm trên một nền tảng bán nghệ thuật trực tuyến, hẳn bạn đã tự hỏi vì sao có tác phẩm chỉ có giá vài triệu đồng, trong khi có tác phẩm lại được định giá lên tới hàng tỷ đồng.
Thực tế, giá của một tác phẩm nghệ thuật không được quyết định một cách ngẫu nhiên. Các phòng trưng bày, nghệ sĩ và nhà sưu tầm đều dựa trên nhiều yếu tố nghệ thuật, chuyên môn và thị trường để xác định giá trị của một tác phẩm. Hiểu rõ những yếu tố này sẽ giúp bạn tự tin hơn khi bắt đầu sưu tầm và đưa ra những quyết định sáng suốt.
Tại Asian Art Bridge, chúng tôi tin rằng thị trường nghệ thuật nên minh bạch và dễ tiếp cận hơn với mọi người. Dưới đây là những yếu tố quan trọng nhất quyết định giá của một tác phẩm nghệ thuật.
1. Giai đoạn phát triển trong sự nghiệp của nghệ sĩ
Danh tiếng và quá trình phát triển sự nghiệp của nghệ sĩ là một trong những yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến giá tác phẩm.
Các nghệ sĩ mới nổi thường có mức giá dễ tiếp cận hơn vì họ vẫn đang trong quá trình xây dựng tên tuổi. Khi nghệ sĩ tham gia nhiều triển lãm, đạt được các giải thưởng, được đại diện bởi những phòng trưng bày uy tín hoặc có tác phẩm được đưa vào các bộ sưu tập của bảo tàng, nhu cầu từ giới sưu tầm thường tăng lên và giá tác phẩm cũng có xu hướng tăng theo.
Đối với những nghệ sĩ đã khẳng định được vị thế trong nước hoặc quốc tế, từng triển lãm tại các bảo tàng lớn và có lượng nhà sưu tầm ổn định, giá trị tác phẩm thường cao hơn nhờ sự tin tưởng của thị trường.
2. Chất liệu sáng tác
Không phải mọi chất liệu nghệ thuật đều được định giá như nhau.
Tranh sơn dầu thường có giá cao hơn vì đòi hỏi nhiều thời gian thực hiện, kỹ thuật chuyên môn và chi phí vật liệu lớn. Tranh acrylic cũng thường nằm trong cùng phân khúc giá.
Các tác phẩm trên giấy như tranh màu nước hoặc bản vẽ thường có giá mềm hơn, mặc dù vẫn đòi hỏi trình độ nghệ thuật rất cao.
Đối với nhiếp ảnh nghệ thuật, tranh in, nghệ thuật kỹ thuật số hay điêu khắc, mỗi loại hình đều có cách định giá riêng, đặc biệt khi tác phẩm được phát hành dưới dạng phiên bản giới hạn.
3. Kích thước có ảnh hưởng đến giá không?
Trong nhiều trường hợp, câu trả lời là có, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.
Những tác phẩm khổ lớn thường tiêu tốn nhiều vật liệu hơn, cần không gian xưởng rộng hơn và có chi phí vận chuyển, lắp đặt cao hơn. Điều này góp phần làm tăng giá bán.
Tuy nhiên, kích thước chỉ là một trong nhiều yếu tố. Một bức tranh nhỏ của một nghệ sĩ được săn đón có thể có giá trị cao hơn rất nhiều so với một tác phẩm khổ lớn của một nghệ sĩ mới nổi.
Chất lượng nghệ thuật, độ hiếm và nhu cầu của thị trường luôn quan trọng hơn kích thước đơn thuần.
4. Tác phẩm gốc và phiên bản giới hạn
Tác phẩm gốc là tác phẩm duy nhất được nghệ sĩ sáng tác, vì vậy luôn có giá trị sưu tầm cao hơn.
Các bản in, tác phẩm nhiếp ảnh hoặc điêu khắc phát hành dưới dạng phiên bản giới hạn cũng có thể rất được giới sưu tầm quan tâm. Thông thường, số lượng bản phát hành càng ít thì giá trị của mỗi tác phẩm càng cao.
Ngược lại, các phiên bản mở (open edition), không giới hạn số lượng in hoặc sản xuất, thường có mức giá dễ tiếp cận hơn.
Hiểu rõ khái niệm về phiên bản sẽ giúp người sưu tầm đánh giá và so sánh các tác phẩm chính xác hơn.
5. Vì sao nguồn gốc và tính xác thực lại quan trọng?
Lịch sử của một tác phẩm nghệ thuật cũng góp phần tạo nên giá trị của nó.
Các nhà sưu tầm thường quan tâm đến nguồn gốc sở hữu (provenance), lịch sử triển lãm, giấy chứng nhận xác thực và các tài liệu chứng minh xuất xứ của tác phẩm.
Một tác phẩm có hồ sơ minh bạch và đầy đủ sẽ tạo dựng niềm tin cho người mua, đồng thời thuận lợi hơn nếu được bán lại trong tương lai.
Giá của một tác phẩm nghệ thuật được hình thành từ sự kết hợp của nhiều yếu tố. Sự nghiệp của nghệ sĩ, chất liệu sáng tác, kích thước, tính độc bản, nguồn gốc và tính xác thực đều góp phần quyết định giá trị của tác phẩm.
Mặc dù thị trường nghệ thuật có thể khiến người mới cảm thấy phức tạp, nhưng khi hiểu được những nguyên tắc cơ bản này, bạn sẽ tự tin hơn trong hành trình sưu tầm và đưa ra những lựa chọn phù hợp.
Trong bài viết tiếp theo, chúng tôi sẽ giải thích sự khác biệt giữa thị trường nghệ thuật sơ cấp và thị trường nghệ thuật thứ cấp, cũng như lý do vì sao cùng một nghệ sĩ nhưng tác phẩm của họ có thể có mức giá rất khác nhau tùy theo nơi được bán.
